محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

716

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

از آن قبيلى كه قرآن كريم در اين آيه مىفرمايد : « وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ » . « 1 » بلكه اينجا فرصت ممتازى است كه بايد آن را غنيمت شماريم تا بتوانيم دقّت بيشتر و درستى در طبيعت خودمان و ارتباطمان با خدا و مردم داشته باشيم . در حقيقت با كدام خشوع و فروتنى بر ما مسلّم شده است كه به ضعف خودمان در زير فشار ضرورت‌ها بر روى بدنمان نگاه كنيم : « وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً » « 2 » و چه عظمت و چه احسانى است ، ما بابت هر دوى آنها به خدا وام داريم كه بر ما اين روشنى و نور را مرحمت كرده است : « وَ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى ما هَداكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ » « 3 »

--> - كرده است : « هيچ دردى خدا نفرستاده كه دارويش را نفرستاده باشد . » ر ك : صحيح بخارى : 5 / 2151 ، حديث 5354 ؛ المستدرك على الصحيحين : 4 / 218 ، حديث 7423 ؛ السنن الكبرى : 4 / 369 ، حديث 7555 ؛ سنن ابن ماجه : 2 / 1138 ، حديث 3439 ؛ المصنّف ابن ابى شيبه : 5 / 31 ، حديث 23416 ؛ مسند ابو حنيفه : 1 / 212 ؛ مسند احمد : 1 / 377 ، حديث 357 ، و آن حضرت در روايت جابر مىفرمايد : « براى هر دردى دوائى است و چون داروى درد برسد ، به اذن خدا شفا يابد . » ر ك : صحيح مسلم : 4 / 1729 ، حديث 2204 ؛ فقه الرّضا : ص 20 ؛ صحيح ابن حبّان : 13 / 428 ، حديث 6063 ؛ ايضاح الفوائد : 4 / 154 ؛ المستدرك على الصّحيحين : 4 / 445 ، حديث 8219 ؛ سنن كبراى بيهقى : 9 / 343 ؛ مسند احمد : 3 / 335 ، حديث 14637 ؛ جامع المدارك : 3 / 124 ؛ مسند ابو يعلى : 4 / 32 ، حديث 2036 ؛ فيض القدير : 5 / 428 . و نيز رسول خدا فرمود : « مداوا كنيد ، ولى از داروى حرام استفاده نكنيد . » ، ر ك : سنن ابى داود : 4 / 7 ، حديث 3874 ؛ سنن كبراى بيهقى : 10 / 5 ؛ فتح البارى : 10 / 135 ؛ التمهيد ابن عبد البرّ : 5 / 273 ؛ فيض القدير : 2 / 216 ؛ الدّراية فى تخريج احاديث الهدايه : 2 / 242 ، حديث 982 . و ممكن است گفت كه عنايت مادّى هميشه واجب لازم و فراگير به حساب نمىآيد . و آن كسانى كه غم‌هايى بزرگ‌تر از غم‌هاى جسمى دارند ، ترجيح مىدهند ، احيانا كه با شجاعت دردهاى جسمى را تحمّل كنند و به مداواى آنها نپردازند و يا با تصرّفات غير معمول و يا با سرسختى ، همان‌طورى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اشاره كرده است : « نه رقّت مىورزند و نه به فال نيك مىگيرند و نه بسيار درشت خويند و بر پروردگارشان توكّل دارند . » ر ك : صحيح مسلم : 1 / 198 ، حديث 218 و 220 ؛ صحيح بخارى : 5 / 2157 ، حديث 5478 و 6107 و 61075 ؛ صحيح ابن حبّان : 13 / 447 ، حديث 6084 ؛ المسند المستخرج على صحيح مسلم : 1 / 283 ، حديث 523 و 524 و 527 ؛ موارد الظّمآن : 1 / 658 و حديث 2646 ؛ سنن ترمذى : 4 / 631 ، حديث 2446 . ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيه 155 : به‌طور مسلّم ما همهء شما را با امورى هم‌چون ترس و گرسنگى و زيان مالى و جانى و كمبود ميوه‌ها آزمايش مىكنيم ، و بشارت ده ! صابران و پايداران را . ( 2 ) - نساء ( 4 ) آيه 28 : انسان ضعيف آفريده شده است . ( 3 ) - بقره ( 2 ) آيه 185 : تا خدا را به خاطر اين‌كه شما را هدايت كرده ، بزرگ بشمريد و شايد شكر نعمت‌هاى او را بگذاريد .